پیشگیری و درمان فلوروسیس یا لکه های سفید روی دندان کودکان

فلوروسیس یا لکه‌های سفید روی دندان‌ها مشکلی است که زیبایی دندان‌ها را تحت‌الشعاع قرار می‌دهد. این لکه‌ها در اثر تماس بیش از حد با فلوراید در هشت سال نخست زندگی ایجاد می‌شود. این هشت سال ابتدایی زمانی است که اکثر دندان‌های دائمی شکل می‌گیرد.

دندان‌هایی که تحت تاثیر فلوروسیس قرار دارند، پس از درآمدن اندکی تغییررنگ می‌دهند. برای مثال خطوط شبکه‌ای سفیدرنگی روی دندان‌ وجود دارد که فقط دندانپزشک می‌تواند آن را تشخیص دهد. اما در موارد شدیدتر لکه‌هایی به رنگ زرد تا قهوه‌ای تیره روی دندان‌ها ایجاد می‌شود، سطح دندان‌ها غیرعادی می‌شود و حفره‌ها و فرورفتگی‌های محسوسی روی آنها به چشم می‌خورد.

بهترین روش برای درمان فلوروسیس یا لکه‌های سفید روی دندان کودکان پیشگیری از ایجاد آن است. والدین باید در نحوه‌ی مصرف خمیردندان‎های حاوی فلوراید در کودکان خود دقت کنند. همچنین با محدود کردن میزان ورود فلوراید به بدن کودک میتوان از ایجاد فلوروسیس در کودکان پیشگیری کرد. در صورت ابتلا کودک به فلورسیس روش‌های درمانی متفاوتی وجود دارد که میتوان از آنها برای برطرف کردن لکه‌های سفید روی دندان کودکان استفاده کرد. متخصصین کلینیک دندانپزشکی اطفال دکتر غفاری آماده ارائه انواع خدمات در زمینه درمان فلوروسیس در کودکان هستند. در صورت نیاز به کسب اطلاعات بیشتر و یا رزرو نوبت با شماره 02188795280  تماس بگیرید.

علل


افراط در مصرف فراورده‌های دندانی حاوی فلوراید، مانند خمیردندان و دهانشویه فلورایددار، علت اصلی فلوروسیس است. برخی کودکان چون مزه خمیردندان فلورایددار را دوست دارند، به جای آن که خمیردندان را تف کنند، آن را می‌بلعند.

البته این لکه‌های سفید به علل دیگری نیز روی دندان‌ها ایجاد می‌شود. برای مثال چنانچه کودک مکمل فلوراید را بیش از مقدار تجویز شده مصرف کند، عارضه فلوروسیس بروز می‌یابد. بنابراین زمانی که آب آشامیدنی فلورایددار یا نوشیدنی‌ها و آب میوه‌های غنی شده با فلوراید می‌نوشید، مصرف مکمل فلوراید اشکالی ندارد، مشروط به آن که در اندازه مناسب مصرف شود.

منابع فلوراید


فلوراید در مواد مختلفی وجود دارد که با اطلاع از این مواد میتوان میزان فلوراید وارد شده به بدن کودک را کنترل کرد و مانع از ایجاد فلورسیس در کودکان شد. بعضی از منابع فلوراید عبارتند از:

  • خمیردندان
  • آب شرب
  • شیر خشک
  • برشتوک فراوری شده
  • آب میوه
  • سودا
  • چای
  • مرغی که استخوان آن به روش مکانیکی جدا شده باشد.
  • ماهی و غذاهای دریایی
  • تابه تفلون
  • نمک فلورایددار
  • اسپری بی‌حسی

غلظت فلوراید در آب آشامیدنی

فلوراید به طور طبیعی در آب وجود دارد. چنانچه غلظت فلوراید در آب آشامیدنی بیشتر از مقدار توصیه شده باشد، احتمال بروز فلوروسیس شدید افزایش می‌یابد. چنانچه غلظت فلوراید در آب بیشتر از دو بخش در میلیون باشد، دندانپزشکان به والدین توصیه می‌کنند که آب شیر را به کودکان ندهند.

نشانه‌های فلورسیس در کودکان چیست؟


علائم فلوروسیس از رگه‌ها یا نقطه‌های سفیدرنگ بسیار کوچک تا لکه‌های قهوه‌ای تیره و ناهموار و حفره‌هایی متغیر است که روی مینای دندان ایجاد می‌شود و تمیز کردن آنها دشوار است. دندان‌های سالم صاف و درخشان و به رنگ سفید شیری‌اند.

درجات فلوروسیس


شدت فلورسیس در کودکان ممکن است متفاوت باشد، دسته بندی انواع شدت فلورسیس درکودکان عبارتست از:

  • مشکوک: تغییرات جزئی، از چند نقطه سفید تا لکه‌های پراکنده، روی مینای دندان مشاهده می‌شود.
  • بسیار خفیف: ناحیه‌های کوچک ماتی به سفیدی کاغذ روی کمتر از 25 % سطح دندان به صورت پراکنده وجود دارد.
  • خفیف: ناحیه‌های سفید ماتی روی سطح دندان مشاهده می‌شود که بزرگتر از حالت قبل است، اما کمتر از 50 % سطح دندان را پوشش می‌دهد.
  • متوسط: لکه‌های سفید مات روی بیشتر از 50 % سطح مینای دندان مشاهده می‌شود.
  • شدید: لکه‌های سفید تمام سطح مینای دندان را می‌پوشاند. همچنین حفره‌هایی به صورت مجزا یا به‌هم پیوسته روی دندان وجود دارد.

تشخیص لکه سفید در کودکان چگونه است؟


دندانپزشک لکه‌ها را با توجه به سابقه مصرف فلوراید در سال‌های شکل‌گیری مینای دندان تشخیص می‌دهد و به وجود لکه‌های سفید گچی یا قهوه‌ای روی مینای دندان توجه می‌کند. شکل‌گیری مینای دندان‌ها پس از درآمدن دندان‌های آسیاب دوم، یعنی در بازه زمانی 9 ـ 8 سالگی، کامل می‌شود و دندانپزشک می‌تواند وضعیت رشد دندان‌های کودک را از روی دو عکس بایت وینگ رادیولوژی کوچک بررسی کند.

فلورسیس در کودکان چگونه درمان می‌شود؟


فلوروسیس آسیبی دائمی را به مینای دندان‌ها وارد می‌کند و این آسیب برگشت‌پذیر نیست. درمان به منظور پوشاندن تغییررنگ دندان‌ها انجام می‌شود. هزینه و روش درمان به شدت فلوروسیس بستگی دارد.  در ادامه روش‌های مختلف درمان این لکه‌ها را بررسی می‌کنیم.

سفید کردن دندان‌ها

دندانپزشک در روش سفید کردن یا بلیچینگ، لایه بیرونی مینای دندان را می‌ساید تا لکه‌های سطحی زدوده شود. نوارهای سفید کننده، کیت‌های خانگی بلیچینگ یا میکرو ابریژن به درمان فلوروسیس خفیف تا متوسط کمک می‌کند، اما آسیب‌های شدیدتر نیاز به درمان گسترده‌تر دارد. البته یک روش منحصر به فرد برای درمان تمام موارد فلوروسیس وجود ندارد؛ بنابراین باید قبل از انتخاب درمان مناسب با دندانپزشک اطفال مشورت کرد. در بسیاری از موارد دندانپزشک اطفال پیشنهاد میکند که بلیچینگ و سفید کردن دندان در کودکان بعد از سن 18 سالگی انجام شود.

کامپوزیت باندینگ

در صورت شدید بودن فلوروسیس، مینای دندان متخلخل می‌شود و سفید کردن روش مناسبی برای درمان نخواهد بود.

کامپوزیت باندینگ روشی است که معمولاً برای اصلاح لبخندهایی توصیه می‌شود که زیبایی‌شان به دلیل تغییررنگ متوسط تا شدید ناشی از فلوروسیس مخدوش شده است. دندانپزشک ابتدا سطح دندان را اندکی ناهموار می‌کند و سپس رزین سختی را روی آن می‌زند. این رزین به مینای دندان متصل می‌شود و تمام لکه‌های فلوروسیس را می‌پوشاند. هرچند باندینگ نسبت به کیت‌های سفید کننده و میکروابریژن، روش بهتری برای پوشاندن لکه‌ها است؛ اما برای درمان تخلخل شدید مینای دندان کارساز نیست. به علاوه دندان پس از درمان با باندینگ، همچنان مستعد لک شدن است. بااین حال چون باندینگ درمان گسترده‌ای نیست، برای کودکان دبستانی که هنوز تمام دندان‌هایشان نیفتاده است، ایده‌آل است.

ونیر سرامیکی

ونیر پرسلینی یا سرامیکی جایگزینی پرطرفدار برای باندینگ است. ونیر از پوسته‌های سرامیکی نازکی تشکیل می‌شود که روی سطح دندان تغییررنگ داده چسبانده می‌شود. ونیر راهکار بادوام‌تر و ماندگارتری برای درمان فلوروسیس شدید است و به ویژه به کودکانی توصیه می‌شود که دندان‌های دائمی‌شان درآمده است. ونیر سرامیکی برای کودکان دچار تغییررنگ شدید دندان و متخلخل شدن مینای دندان ایده‌آل است، چرا که در این روش مقدار بسیار کمی از ساختار دندان تراش داده می‌شود. بنابراین اگر نگران از بین رفتن مینای دندان در درمان باندینگ هستید، ونیر را به شما توصیه می‌کنیم. البته استفاده از ونیر برای درمان لکه‌های سفید یا فلورسیس در کودکان نیز باید تا سن 18 سالگی به تعویق بیفتد.

چگونه می‌توان از ایجاد این بیماری در کودکان پیشگیری کرد؟


به والدین توصیه می‌شود که برای پیشگیری از فلوروسیس دندان‌های فرزندانشان به توصیه‌های زیر عمل کنند:

  • شیرخشک پودری یا مایع غلیظ را با آب بدون فلوراید یا با غلظت پایین فلوراید مخلوط کنید.
  • برای فرزند زیر دو سال خود از خمیردندان فلورایددار استفاده نکنید، مگر آن که دندانپزشک آن را تجویز کرده باشد.
  • برای کودکان بزرگتر از دو سال، فقط مقدار بسیار کمی از خمیردندان فلورایددار، به اندازه نخود، را روی مسواک بگذارید.
  • خمیردندان طعم‌دار برای فرزندتان تهیه نکنید، چون ممکن است کودک مزه خمیردندان را دوست داشته باشد و آن را ببلعد.
  • تا 6 سالگی فرزندتان، به روش مسواک زدن و استفاده از فراورده‌های حاوی فلوراید توسط وی نظارت داشته باشید و مطمئن شوید که کودک این فراورده‌ها را قورت نمی‌دهد و از دهان خارج می‌کند.
  • تمام فراورده‌های حاوی فلوراید، مانند خمیردندان، دهانشویه و مکمل‌ها را دور از دسترس خردسالان نگه دارید.
  • در صورت زندگی یا مسافرت به نقاطی که میزان فلوراید موجود در آب آشامیدنی آنها زیاد است، بهتر از سایر منابع آبی مانند آب معدنی‌های بهداشتی استفاده شود.