عصب کشی در کودکان: درمان ریشه دندان اطفال با پالپوتومی و پالپکتومی


کانال ریشه (روت کانال) اصطلاحی است که برای حفره طبیعی داخل مرکز دندان به کار برده می‌شود. پالپ یا اتاق پالپ ناحیه نرمی داخل کانال ریشه است. عصب دندان نیز داخل کانال ریشه قرار دارد. پس از آن که دندان درآمد و از لثه بیرون زد، وجود عصب دندان برای حفظ سلامتی دندان و عملکرد آن ضروری نیست. تنها عملکرد عصب دندان، عملکرد حسی است که باعث می‌شود سرما یا گرما را حس کنیم. بنابراین وجود داشتن یا نداشتن عصب تاثیری بر عملکرد روزمره دندان ندارد. چنانچه پالپ (مغز) دندان یا بافت‌های عصب آسیب ببیند، متلاشی می‌شود و تکثیر باکتری‌ها داخل اتاق پالپ شروع می‌شود. باکتری‌ها و دیگر ذرات پوسیدگی باعث عفونت یا آبسه دندان می‌شود. آبسه کیسه‌ی مملو از چرکی است که در انتهای ریشه‌های دندان ایجاد می‌شود. آبسه زمانی ایجاد می‌شود که عفونت در سراسر ریشه‌های دندان‌ها پخش شود. عفونت کانال ریشه، علاوه بر آبسه، عوارض زیر را نیز ایجاد می‌کند:

  •  ورمی که در دیگر ناحیه‌های صورت، گردن یا سر پخش می‌شود.
  •  تحلیل رفتن استخوان اطراف نوک ریشه
  •  چرک خارج شده ناحیه‌ای بزرگتر از ریشه را فرامی‌گیرد.

گاهی اوقات سوراخی در کنار دندان ایجاد می‌شود که ترشحات آن لثه را آلوده می‌کند یا از راه گونه‌ها به پوست نیز آسیب می‌زند.

اگر دندان درد کودک شدید باشد، دندان به تغییرات دما حساس باشد یا دندان لب‌پر شده، ترک خورده یا شکسته باشد و پوشش روی عصب از بین رفته باشد، عصب‌کشی دندان کودک توصیه می‌شود. در این شرایط عصب بیشتر از آن آسیب دیده است که بتوان آن را با ترمیم سطحی یا تجویز دارو نجات داد. در نتیجه دندانپزشک عصب عفونی را خارج می‌کند و دندان را روکش می‌کند تا دندان آن‌قدر محکم شود که تا زمان درآمدن دندان دائمی در دهان باقی بماند. متخصصین ما در دندانپزشکی کودکان دکتر روشنک غفاری آماده ارائه انواع خدمات دندانپزشکی از جمله عصب کشی به کودکان عزیز می‌باشند. در صورت نیاز به رزرو نوبت و یا کسب اطلاعات بیشتر با شماره 02188795280 تماس حاصل فرمایید.

نشانه‌های آسیب دیدن پالپ دندان


دردی آزاردهنده و مداوم که بدون وجود محرک شروع می‌شود، علامت اصلی آسیب دیدن پالپ دندان است. عفونت کل ریشه را دربرمی‌گیرد و دیگر نقاط فک را نیز آلوده می‌کند. درمان نکردن عفونت یا التهاب پالپ باعث درد شدید یا تشکیل آبسه می‌شود.

تشخیص


واکنش نشان دادن بافت پالپ دندان شیری به پوسیدگی یا کرم خوردگی عمیق با واکنش دندان دائمی فرق می‌کند و مشخصه اصلی آن پخش شدن سریع تغییرات التهابی در سراسر وجه کرونال دندان است. این تغییرات آسیب زننده غیرقابل برگشت است و اگر درمان نشود، بافت ریشه کوچک (رادیکولر) را نیز درگیر می‌کند. اگر در مراحل اولیه علائم بالینی بروز یابد، این علائم انگشت‌شمار خواهد بود و گستردگی آسیب بافت را نشان نمی‌دهد. درد فقط پس از عفونی شدن بافت‌های پری‌رادیکولر حس می‌شود. کودکان غالباً نمی‌توانند علائم را دقیق توصیف کنند و واکنش‌های آنان به آزمایش‌های بالینی قابل اتکا نیست، بنابراین نمی‌توان وضعیت پالپ دندان را با توجه به یافته‌های بالینی ارزیابی کرد. عکس رادیولوژی که قبل از درمان گرفته می‌شود، اطلاعات کمی را درباره آسیب‌های اولیه به دست می‌دهد.

قبل از شروع درمان


اکثر درمان‌های ترمیمی نیاز به بی‌حسی موضعی دارند. همچنین دندانپزشک ناحیه درمان را به فراخور اصول زیست شناختی از بقیه دهان جدا می‌کند تا آب دهان و آلودگی‌های موجود آن را آلوده نکند. رابر دم اطراف دندان گذاشته می‌شود و جداسازی با لوله‌های پنبه‌ای و ساکشن کامل می‌شود.

عمل عصب‌ کشی دندان کودکان


روش‌های درمان مختلف برای عصب کشی دندان در کودکان عبارتند از:

روکش غیرمستقیم پالپ

هدف از این درمان زنده نگه داشتن پالپ دندان در پوسیدگی عمیقی است که به طور مستقیم به پالپ آسیب نزده است. دندانپزشک تمام عاج کرم خورده را برمی‌دارد و لایه نازکی از عاج سالم را نگه می‌دارد. سپس دندانپزشک لایه‌ای از هیدروکسید کلسیم را در حفره ایجاد شده می‌ریزد، این ماده تشکیل عاج ثانویه را تحریک می‌کند. در نهایت دندان با مواد ترمیم کننده دائمی پانسمان و ترمیم می‌شود. توصیه می‌شود که برای روکش غیرمستقیم پالپ از داروهای دیگری، مانند خمیر و داروهای ضدالتهابی استفاده شود، هرچند درمان‌های موفقیت‌آمیزی گزارش شده است، اما غالباً نکروز پالپ و تشکیل آبسه بدون هیچ گونه علائمی رخ می‌دهد. پژوهش‌های فعلی که در زمینه عصب‌کشی دندان‌های دائمی انجام می‌شود، بر استفاده از مواد چسبنده و عامل‌های باندینگ در روش روکش غیرمستقیم پالپ متمرکز شده است، البته هنوز نتایج بلندمدت این آزمایش‌های بالینی اعلام نشده است.

روکش مستقیم پالپ

این روش فقط زمانی توصیه می‌شود که هنگام آماده کردن حفره برای درمان پالپ زنده و غیرعفونی، تصادفاً آسیب‌دیدگی کوچکی مشخص شود. پانسمان کلسیم هیدرواکسید مستقیماً روی پالپ قرار داده می‌شود و پس از آن لایه‌بندی و ترمیم انجام می‌شود. کل درمان تحت بی‌حسی موضعی و ضمن جدا کردن دندان از محیط دهان و بزاق انجام می‌شود. به نظر می‌رسد که محتوای سلولی خاص بافت‌های پالپ دندان‌های شیری علت موفقیت‌آمیز نبودن روکش مستقیم پالپ دندان‌های شیری باشد. با توجه به پوسیدگی یا روکش مستقیم پالپ که به بازجذب داخلی می‌انجامد، می‌توان سلول‌های نامتمایز mesenchymal را به سلول‌های استئوکلاستیک تفکیک کرد. متخصصین معتقدند که مشخص شدن دیواره‌های آکسیال بیانگر پیش‌آگهی نامناسب درمان است، چون ممکن است خون کافی به بخش کرونال بدون محافظ پالپ نرسد و عارضه نکروز (بافت مردگی) رخ دهد.

پالپوتومی

پالپوتومی در لغت به معنای خارج کردن جزئی پالپ دندان است. این عمل روشی امتحان شده و موثر است که در 90 % موارد موفقیت‌آمیز است. زمانی که در اثر پوسیدگی دندان شیری، پالپ دندان مشخص شده باشد، اما التهاب یا عفونت محدود به بخش کرونال (داخل تاج) پالپ باشد، عمل پالپوتومی توصیه می‌شود. دندانپزشک بخش کرونال پالپ را به گونه‌ای تخلیه می‌کند که باقیمانده ناحیه‌های ریشه در مغز دندان زنده بماند. موفقیت عمل به تصمیم دندانپزشک درباره سالم بودن باقیمانده پالپ یا قابل درمان بودن التهاب بستگی دارد. کنترل موثر عفونت نیز حیاتی است، برای این کار باید بافت ملتهب پالپ به طور کامل تخلیه شود، زخم به درستی پانسمان شود و دندان حین عمل و پس از آن به خوبی جداسازی و مهر و موم شود. دندانپزشک برای پایدار کردن بافت زنده و پیشگیری از عفونت مجدد از داروها و آماده‌سازی خاصی استفاده می‌کند. به این ترتیب بافت‌های زنده‌ی باقیمانده پالپ نجات داده می‌شود تا دندان تا زمانی که به طور طبیعی بیفتد، عملکردی عادی داشته باشد. یکی از ترکیبات جدیدتری که در اواسط دهه نود ابداع شد، تری اکسید معدنی متراکم (MTA) است که ویژگی‌های بارزی دارد. MTA در رابطه با بافت‌های زنده، ماده‌ای زیست سازگار است و روند التیام را تسهیل می‌کند. خواص تری اکسید معدنی متراکم مانند سیمان است و به همین دلیل کانال‌های ریشه را مهر و موم می‌کند تا از نشت و انتشار عفونت جلوگیری شود. از همه مهم‌تر این که MTA باعث تشکیل عاج می‌شود تا دندان بتواند خود را ترمیم کند.

پالپکتومی

دندانپزشک تمام بافت پالپ را در عمل پالپکتومی تخلیه می‌کند، چون تمام بافت عفونی شده است. اگر کودک دندان درد داشته باشد، به ویژه اگر درد همراه با ورم بافت‌های لثه یا گونه باشد، ابتدا باید درد و ورم درمان شود. دندانپزشک حفره کوچکی را با دریل دندانپزشکی در سطح جونده دندان ایجاد می‌کند تا بتواند عفونت را تخلیه کند و یا یک دوره آنتی بیوتیک تجویز می‌کند. در این مرحله باید بافت عفونی کاملاً از کانال(های) ریشه خارج شود. پالپکتومی شبیه روش قدیمی عصب‌کشی است که در آن تمام بافت عفونی کانال‌های ریشه تخلیه می‌شود، سپس دندانپزشک کانال‌ها را ضدعفونی و پاکسازی می‌کند، شکل می‌دهد و پر و مهر و موم می‌کند. ماده سیلانت باید قابل جذب باشد تا بدن بتواند ریشه‌ها را جذب کند و در نتیجه افتادن دندان شیری و جایگزینی آن با دندان دائمی ممکن شود. دندانپزشکان عموماً از اکسید روی یا خمیر اوژنول یا خمیر یدوفرم و کلسیم هیدروکسید به عنوان سیلانت استفاده می‌کنند. برخی پژوهشگران معتقدند که مخلوط هیدروکسید کلسیم و یدوفرم عامل تقریباً مناسبی است، چرا که استفاده از آن آسان است، اندکی سریع‌تر از ریشه‌ها جذب می‌شود، برای دندان بعدی غیرسمی است و در تصاویر رادیوگرافی دیده می‌شود. پس از عصب‌کشی کردن دندان‌های شیری بهتر است که دندان‌های عقب با روکش استیل ضدزنگ و دندان‌های جلو با رزین کامپوزیتی همرنگ دندان ترمیم شود.

هزینه عصب کشی دندان در کودکان


میزان هزینه‌های مربوط به عصب کشی دندان در کودکان به پارامترهای زیادی بستگی دارد که از جمله این پارامترها می توان به تعداد و نوع دندان تحت درمان عصب کشی، هزینه‌های مربوط به داروهای بی حسی، تعرفه کلینیک محل درمان و تخصص و تجربه پزشک اشاره کرد. به منظور کسب اطلاعات بیشتر در مورد میزان هزینه‌های این درمان می‌توانید با دندانپزشک متخصص اطفال تماس حاصل فرمایید.