ساختار دندان و نحوه رشد دندان های شیری و دائمی کودک

دندان‌ها تنها برای لبخندی زیبا حائز اهمیت نیستند. دندان‌ها به ما کمک می‌کنند تا غذاها را به تکه‌های کوچک‌تر خورد کنیم و ازاین‌رو خوردن هر چیزی برایمان امکان‌پذیر می‌باشد. فرم دندان‌هایمان باید برای انواع غذاهایی که می‌خوریم سازگار باشد. ما انسان‌ها، انواع مختلفی از غذاها را مصرف می‌کنیم که برای هر نوعی، به انواع مختلفی از دندان نیاز است. حتی تعداد دندان‌های موجود در دهانمان به آنچه می‌خوریم ارتباط دارد. کودکان دارای دندان‌هایی با شکل‌های متفاوتی هستند. هر یک از این انواع مختلف دندان‌ها به آن‌ها کمک می‌کند تا همه‌ی غذاهای مورد علاقه‌شان را بخورند.

داشتن دندان‌های سالم برای کودکان اهمیت زیادی در حفظ سلامت و زیبایی کودکان دارد. برای مراقبت بیشتر از دندان‌ کودکان بهتر است هر شش ماه یک‌بار کودک را نزد یک متخصص دندانپزشکی اطفال ببرید تا سلامت دندان‌های کودک را بررسی کند و در صورت نیاز اقدامات درمانی لازم را انجام دهد. متخصصین ما در دندانپزشکی کودکان دکتر روشنک غفاری آماده ارائه انواع خدمات در زمینه سلامت و درمان دندان کودکان هستند. به‌ منظور کسب اطلاعات بیشتر و یا رزرو نوبت با شماره  02188795280 تماس بگیرید.

مراحل رشد و رویش دندان‌ها


پنج مرحله‌ی عمده برای رشد دندان‌ کودکان وجود دارد:

  •  اولین مرحله در دوران جنینی در حدود هفته‌ی ششم شروع می‌شود. این مرحله زمانی است که ماده‌ی اصلی دندان تشکیل می‌گردد.
  •  سپس در مرحله‌ی دوم، بافت سختی که دندان‌ها را احاطه می‌کند تشکیل می‌شود، حدوداً در سه تا چهار ماه بارداری
  •  بعد از تولد نوزاد، مرحله‌ی بعدی زمانی رخ می‌دهد که دندان‌ها عملاً از داخل لثه به بیرون روییده می‌شوند.
  •  سرانجام، مرحله‌ی افتادن دندان‌ها شیری کودک فرا می‌رسد.
  •  سپس دندان‌های دائمی شروع به رشد می‌کنند و جایگزین دندان‌های شیری می‌شوند.

انواع دندان


چهار نوع دندان در دهانمان وجود دارد و هرکدام عملکردی نسبتاً متفاوت دارند. سپس سه فرم دیگری از دندان وجود دارند که در فک در حال رشد روییده می‌شوند.

دندان‌های پیشین

در قسمت جلویی دهان، هشت دندان باریک و صاف به نام دندان‌های پیشین وجود دارند (چهار دندان در بالا و چهار دندان در پایین) که با آن خوراکی‌ها را گاز می‌زنیم و در هنگام صحبت کردن به ما در تلفظ کلمات کمک می‌کنند. دندان‌های پیشین همچنین به لب‌ها فرم می‌دهند و حالت آن‌ها را نگه می‌دارند.

دندان‌های نیش

در هر طرف دندان‌های پیشین یک‌ دندان نیش وجود دارد که کلاً چهار دندان نیش می‌شوند. دندانپزشکان این دندان‌ها را به خاطر نوک‌دار بودنشان، دندان‌هایی نوک‌تیز یا انیاب (cuspids) می‌نامند و مانند دندان‌های پیشین، غذا را قطع می‌کنند یا برش می‌دهند و فرم لب‌ها حفظ می‌کنند. کار دیگر دندان‌های نیش این است که هنگامی‌که فک بالا و پایین روی‌هم قرار می‌گیرند (دهان بسته است) کمک می‌کنند تا همه‌ی دندان‌ها به‌جای مناسب خود هدایت شوند.

دندان‌های آسیاب کوچک

در پشت دندان‌های نیش، دندان‌های آسیاب کوچک قرار دارند یا در اصطلاح دندانپزشکی دندان‌های دوپایه (bicuspids). قسمت بالایی دندان‌های آسیاب دارای سطحی صاف است و از آن‌ها برای جویدن غذا و حفظ طول و ارتفاع صورت استفاده می‌شود. در افراد بزرگسال، هشت دندان آسیاب کوچک در دهان وجود دارد : چهار دندان در بالا و چهار دندان در پایین.

دندان‌های آسیاب

در کنار دندان‌های آسیاب کوچک، دندان‌های آسیاب وجود دارند. این دندان‌ها، پهن‌ترین و مسطح‌ترین دندان‌ها هستند و تعداد کل آن‌ها 12 عدد می‌باشد: شش دندان در فک بالا و شش دندان در فک پایین. مانند دندان‌های آسیاب کوچک، از دندان‌های آسیاب برای جویدن غذاها و حفظ ارتفاع و طول صورت استفاده می‌شود. دندان‌های آسیاب پایین دارای دو ریشه هستند درحالی‌که دندان‌های آسیاب بالا سه ریشه‌ دارند.

قسمت‌های تشکیل‌ دهنده‌ی یک‌ دندان


هر دندان دارای شش قسمت اصلی است که آناتومی دندان شامل موارد زیر می‌باشد:

  •  تاج دندان: قسمت بالایی دندان و تنها قسمتی که به‌ طور عادی می‌توانید ببینید. شکل تاج دندان، نوع عملکرد دندان را مشخص می‌کند. به‌طور مثال، دندان‌های جلویی تیز است که برای قطع کردن غذا به کار می‌آید، درحالی‌که دندان‌های آسیاب دارای سطحی صاف هستند که برای خرد کردن و آسیاب کردن مواد غذایی کاربرد دارند.
  •  خط لثه: که در آن دندان‌ها و لثه به هم می‌رسند. با به کار بردن روشی ناصحیح در مسواک زدن و نخ دندان کشیدن، ممکن است پلاک و جرم در خط لثه انباشته شود که منجر به عفونت و بیماری‌های لثه می‌شود.
  •  ریشه: قسمتی از دندان که در استخوان فک جای دارد. ریشه‌ی دندان حدود دوسوم دندان را تشکیل می‌دهد و دندان را در جای خود نگه می‌دارد.
  •  مینای دندان: بیرونی‌ترین لایه‌ی دندان. مینای دندان سخت‌ترین بافت در بدن است و نیز بیشترین مواد معدنی را در خود دارد، اما با این‌ وجود اگر مراقبت کافی از دندان صورت نگیرد، می‌تواند دچار پوسیدگی شود.
  •  عاج دندان: لایه‌ای از دندان که در زیر مینای دندان قرار دارد. اگر پوسیدگی بتواند آن‌قدر پیشرفت کند که از مینای دندان گذر کند، می‌تواند وارد عاج دندان شود که در آنجا میلیون‌ها لوله و مجرای ریزی مستقیماً به سمت پالپ دندان راه دارند.
  •  پالپ دندان: بافت نرمی که در قسمت مرکزی همه‌ی دندان‌ها یافت می‌شود که بافت عصبی و مجاری خونی در آن قرار دارند. اگر پوسیدگی دندان به پالپ برسد، معمولاً دچار دندان‌ درد می‌شوید.

چه زمانی دندان‌های شیری کودک من روییده می‌شوند؟


اگرچه زمان رویش دندان کودکان کمی متفاوت است اما دندان‌های شیری بین سنین شش تا دوازده ماه شروع به روییدن می‌کنند. بیشتر دندان‌های شیری تا سن 33 ماهگی کامل می‌شوند. رشد دندان‌ها در دخترها کمی زودتر از پسرها می‌باشد. در ادامه به الگوی کلی رویش دندان‌های شیری می‌پردازیم :

  •  اولین رویش دندان معمولاً در قسمت میانی می‌باشد، یعنی دندان جلویی در فک پایین که به آن دندان پیشین مرکزی میگویند. بعد از آن، دندان پیشین مرکزی دوم در فک پایین و در کنار دندان اول روییده می‌شود.
  •  سپس، معمولاً چهار دندان پیشین بالایی روییده می‌شوند.
  •  پس‌ از آن، چهار دندان آسیاب اول و دو دندان پیشین باقی‌ مانده در پایین یعنی دندان‌های پیشین کناری روییده می‌شوند.
  • دندان‌های پیشین کناری در کنار دندان‌های مرکزی قرار می‌گیرند. سپس، چهار دندان آسیاب اول روییده می‌شوند.
  •  سپس دندان‌های نیش بیرون می‌زنند.
  •  معمولاً بعد از رسیدن کودک به سن دوسالگی، چهار دندان آسیاب دوم (آخرین دندان‌های شیری) ظاهر می‌شوند.

دندان‌های فک بالا معمولاً یک تا دو ماه بعد از آنکه همان دندان‌ها در فک پایین روییده شوند، بیرون می‌زنند. تعداد دندان کودکان (شیری)، 20 دندان است. معمولاً وقتی رویش دندان‌ها آغاز می‌شود، حدوداً یک‌ دندان در هرماه روییده می‌شود. به‌ طور عادی فاصله‌ای بین همه‌ی دندان‌های شیری وجود دارد. این امر باعث می‌شود تا فضای بیشتری برای روییده شدن دندان‌های دائمی بزرگ‌تر وجود داشته باشد. ترتیب درآمدن دندان‌های کودکان ممکن است از کودکی به کودکی دیگر کمی متفاوت باشد، بنابراین اگر دندان‌های کودکتان مانند الگوی رویش دندانی که در بالا گفتیم رشد نکردند، نگران نباشید. اگرچه اگر در طی یک سال در زمان انتظار رفته روییده نشوند، توصیه می‌شود تا با یک متخصص دندانپزشکی کودکان صحبت کنید تا مطمئن شوید که دندان‌ها رشد خوبی دارند.

دندان‌های دائمی کودک در چه زمانی می‌رویند؟


دندان‌های شیری کودک شما در حدود سن 6 سالگی شروع به افتادن می‌کنند. اولین دندان‌هایی که می‌افتند معمولاً دندان‌های نیش مرکزی هستند. این امر تا رویش اولین دندان‌های آسیاب دائمی ادامه پیدا می‌کند. آخرین دندان شیری معمولاً در حدود 12 سالگی می‌افتد و آن دندان نیش یا دندان آسیاب دوم است. افراد بزرگسال، کلاً 32 دندان دائمی دارند.