دیرافتادن دندان شیری:دندان های دو ردیفه، کج و نامرتب در کودک


در شرایط عادی زمانی که دندان دائمی (البته به جز دندان‌های آسیاب) آماده درآمدن است، دندان شیری متناظر باید بیفتد. اما گاهی پیش می‌آید که دندان شیری در زمان معین نمی‌افتد. دیر افتادن دندان شیری مشکلاتی را برای درآمدن دندان‌های دائمی ایجاد می‌کند و معمولاً باید درمان ارتودنسی برای اصلاح این مشکلات انجام شود. تاخیر در افتادن دندان‌های شیری گاهی نشانه وجود مشکلی مرتبط با شیوه رشد و رویش دندان‌های دائمی است.

علل دیر افتادن دندان‌ شیری


انتظار می‌رود که دندان‌های شیری در بازه سنی 12 ـ 6 سالگی بیفتد، اما عارضه‌های زیر افتادن دندان‌های شیری را به تاخیر می‌اندازد:

  •  اگر فک به حد کافی رشد نکرده باشد، دندان‌های دائمی در حال رشد در داخل فک به‌هم‌فشرده و نامرتب می‌شود و نمی‌تواند فشار لازم را برای افتادن دندان‌های شیری به آنها وارد کند.
  •  در موارد نادر ریشه دندان شیری به استخوان فک اطراف جوش خوده است و ریشه دندان جذب نمی‌شود، این مشکل را اصطلاحاً آنکیلوز یا جمود گویند. در نتیجه دندان دائمی نهفته می‌شود و نمی‌تواند از لثه بیرون بزند، مگر آن که دندان شیری مانع درآمدن آن با انجام عمل جراحی کشیده شود.
  •  ممکن است دندان دائمی به طور کامل رشد نکرده باشد و نتواند ریشه دندان شیری را جذب کند. این وضعیت معمولاً فقط اندکی افتادن دندان را به تاخیر می‌اندازد، اما گاهی پیش می‌آید که دندان دائمی هیچگاه به طور مناسب رشد نمی‌کند و باید دندان شیری حفظ شود.
  •  گاهی اوقات دندان دائمی به علت ناهنجاری‌های رشدی غائب است و باید دندان شیری نگه داشته شود.
  •  وجود دندان اضافی نیز باعث به‌هم‌فشردگی دندان‌ها می‌شود و راه درآمدن دندان را مسدود می‌کند.
  •  سوء تغذیه و کمبود ویتامین نیز یکی از علل دیر افتادن دندان‌ شیری است.
  •  تاخیر در افتادن دندان‌های شیری گاهی پی‌آمد ابتلا به عوارضی سیستمی، مانند کم‌کاری تیروئید و کمبود هورمون رشد است.

اگر دندانپزشک احتمال دهد که مشکلی در ارتباط با افتادن دندان‌ها وجود دارد، از دندان‌ها عکس می‌گیرد تا وضعیت رشد و موقعیت دندان‌ها را در فک بررسی کند و بتواند تصمیم بگیرد که آیا واقعاً مشکلی وجود دارد یا این که صرفاً رشد دندان‌ها آهسته‌تر از حد معمول است.

عوارض ناشی از دیر افتادن دندان‌ شیری


شایع‌ترین مشکلی که در اثر درآمدن دندان‌های دائمی قبل از افتادن دندان‌های شیری پیش می‌آید، دندان‌های دو ردیفه است که عموماً برای دندان‌های پیشین (ثنایا) مشاهده می‌شود. دندان‌های شیری معمولاً به دلیل اعمال فشار ظرف یک تا دو هفته می‌افتد و دندان دائمی بدون هیچ مشکلی در جای خود درمی‌آید. در غیر این صورت دندانپزشک اطفال باید دندان شیری را بکشد تا از نامرتب شدن دندان‌ها جلوگیری شود. در هرحال والدین باید درباره دیر افتادن دندان‌‌های شیری با دندانپزشک اطفال مشورت کنند. مشکل دیگری که در اثر نیفتادن دندان شیری بروز می‌یابد، کج شدن دندان‌ها است. برای اصلاح وضعیت دندان‌ها باید درمان ارتودنسی گسترده‌ انجام شود یا بعضی از دندان‌های دائمی کشیده شود. تاخیر در افتادن دندان‌های شیری اثر مخربی بر روحیه کودک دارد، چرا که درآمدن دندان‌های دائمی جدید نشانه بزرگ شدن محسوب می‌شود. زمانی که کودک می‌بیند، دندان‌های تمام دوستانش افتاده است و فقط او از قافله عقب مانده است، ناراحت و مضطرب می‌شود و احساس عقب‌افتادگی می‌کند. والدین باید به فرزندشان توضیح بدهند که افتادن و درآمدن دندان‌ها، درست مانند بلندی قد، در تمام کودکان یکسان نیست و هرچند دندان‌های دائمیشان اندکی دیرتر درمی‌آید، اما به خاطر این تاخیر محکم‌تر از دندان‌های دوستانش خواهد بود. کودک نباید به هیچ وجه سعی کند تا دندان‌های شیری خود را با فشار و ضربه زدن بیاندازد. در واقع نظریه‌ای وجود دارد که هر چه دندان‌های دائمی مدت بیشتری در فک باقی بماند، قوی‌تر، محکم‌تر و مقاوم‌تر در برابر پوسیدگی خواهد شد.

چه زمانی باید نفیتادن دندان‌های شیری را جدی گرفت؟


دندان‌های شیری تمام کودکان در یک سن معین نمی‌افتد. قدری تاخیر در افتادن دندان‌های شیری دور از انتظار نیست، به ویژه اگر دندان شیری دیر نیز درآمده باشد. با این حال این تاخیر در شرایط زیر نگران کننده می‌شود:

  •  دندان دائمی از محل نامناسبی دربیاید.
  •  هیچ دندانی تا 7 سالگی نیفتاده باشد.
  •  در زمانی که باید دندان شیری بیفتد، کودک درد شدیدی را در ناحیه این دندان سالم حس کند.
  •  پس از درآمدن دندان آسیاب 12 سالگی، هنوز دندان شیری در دهان وجود داشته باشد و دندان دائمی مربوط به آن محل درنیامده باشد.