داروی بیهوشی مورد استفاده در دندانپزشکی کودکان جهت کاهش ترس در آنها

بیهوشی دندانپزشکی برای راحتی بیماران در سراسر جهان انجام می‌شود. بی‌حسی موضعی که از طریق استعمال یا تزریق عامل‌بی‌حسی ایجاد می‌شود، از دست دادن موقتی حس یا درد در یک بخش از بدن، بدون کاهش سطح هوشیاری است. البته اگر پر کردن یا عصب‌کشی دندان کودکان مدنظر باشد، غالباً از آرام‌بخش استفاده می‌شود. آرام‌بخش در حالت ایده‌آل کمک می‌کند تا کودک کمتر مضطرب شود و بیشتر با دندانپزشک اطفال همکاری کند. برای آرام کردن کودک می‌توان شربت خوراکی آرام‌بخش را به او داد یا از گاز خنده استفاده کرد، پس از آن که کودک آرام شد، دندانپزشک می‌تواند درمان را شروع کند. با این حال در موارد نادر پیش می‌آید که سطح هوشیاری کودک بسیار پایین‌تر از حد مورد نظر می‌شود و دارو عمیق‌تر از میزان مطلوب اثر می‌کند. اگر کودک به سرعت نجات داده نشود، دیگر نمی‌تواند نفس بکشد و حتی ممکن است جان خود را از دست بدهد. بنابراین دندانپزشک اطفال و دستیارش باید علائم حیاتی بیمار را تحت نظر بگیرد تا بتواند انسداد مجاری هوا یا مشکلات قلبی یا تنفسی را به سرعت تشخیص دهد.

آرام‌بخشی چیست؟


آرام‌بخشی (Sedation) پیوستاری است که از حداقل تا متوسط تا عمیق تا بیهوشی عمومی متغیر است و بسیار پیش می‌آید که کودکان از مرحله تعیین شده به مرحله عمیق‌تری می‌روند. بنابراین والدین باید درباره سطح بیهوشی مورد نظر دندانپزشک اطفال و آمادگی برای اقدامات اورژانسی از ایشان سوال کنند، برای مثال اگر آرام‌بخشی سطح متوسط به سطح عمیق برسد، دیگر کودک نمی‌تواند خودش نفس بکشد.

انواع بیهوشی و آرام‌بخش در دندانپزشکی کودکان


نیتروز اکساید

گاز خنده یا نیتروز اکساید آرام‌بخشی ملایم و با حداقل تهاجم است. کودک این گاز را همراه با مقدار کمی اکسیژن استنشاق می‌کند. کودک به خواب نمی‌رود، اما آرام‌تر است. اکثر کودکان اندکی احساس سبک‌سری پیدا می‌کنند، اما تعدادی دچار این حالت عجیب نمی‌شوند.

آرام‌بخشی ملایم

این دارو یا ترکیبی از این داروها برای کودکان بزرگتر و بزرگسالان کاربرد دارد. کودک آرام و هوشیار است و می‌تواند گاهی کارهایی را که دندانپزشک یا جراح می‌خواهد، انجام دهد. کودک پس از عمل، هیچ چیز را از درمان به خاطر نمی‌آورد. مصرف این داروها هیچ مشکلی را برای بیمار ایجاد نمی‌کند، بیمار طی عمل هوشیار، اما آرام است و دندانپزشک و جراح دهان و دندان می‌تواند عمل را به راحتی پیش ببرد.

آرام‌بخش متوسط

کودکانی که تحت آرام‌بخشی متوسط عمل می‌شوند، خواب‌آلودتر هستند، بااین حال معمولاً می‌توانند دستورات دندانپزشک را انجام دهند. کودک خودش به تنهایی نفس می‌کشد و معمولاً به راحتی بیدار می‌شود. اکثر کودکان هیچ چیز را از روند درمان به خاطر نمی‌آورند. کودک آرام‌بخش را به روشی ایمن دریافت می‌کند و دندانپزشک نیز درمان را با آسودگی خاطر پیش می‌برد.

آرام‌بخش عمیق

بیمار داروی آرام‌بخش را از راه سرم دریافت می‌کند و در طول عمل خواب است. هرچند کودک اندکی حرکت می‌کند و گاهی صداهایی از او شنیده می‌شود، اما نمی‌تواند به تنهایی نفس بکشد. همواره باید یک متخصص مجرب دیگر ضربان قلب، نبض، فشار خون و اشباع اکسیژن (تنفس) را در طول عمل و تا زمان به هوش آمدن کودک کنترل کند. همچنین متخصص بیهوشی زمان ترخیص کودک از کلینیک را نیز مشخص می‌کند.

بیهوشی عمومی

کودک تحت بیهوشی عمومی کاملاً خواب است و هیچ دردی حس نمی‌کند. متخصص بیهوشی یا متخصصی، مانند پزشک، دندانپزشک یا پرستار مجرب، که در زمینه بیهوشی آموزش دیده باشد، دارو را تزریق می‌کند و علائم حیاتی بیمار را در زمان انجام درمان توسط جراح یا دندانپزشک تحت نظر می‌گیرد.

عامل‌های خطر


برخی کودکان به دلیل سن کم، آناتومی یا عامل‌های دیگر به شدت در برابر بیهوشی برای ترمیم دندان آسیب‌پذیر هستند. برای مثال بزرگ شدن لوزه‌ها احتمال انسداد مجاری تنفسی را افزایش می‌دهد. کودکان زیر 6 سال بیشتر در معرض خطرهای جدی قرار دارند.

مرگ در اثر


پیشگیری یا کاهش احتمال مرگ در اثر بیهوشی کودکان برای ترمیم دندان دغدغه بسیاری از متخصصین است. البته والدین باید درباره عوارض و خطرهای احتمالی بیهوشی دندانپزشکی برای کودکان آموزش ببینند و اطلاعات بیشتری کسب کنند. حساسیت واقعی به بیهوشی بسیار نادر است. اما اگر علائم حیاتی کودک کنترل نشود و کارکنان کلینیک دندانپزشکی برای نجات بیمار آموزش ندیده یا آماده نباشند، بیهوشی ساده ممکن است منجر به فاجعه‌ای مرگبار شود و کودک جان خود را از دست بدهد. در صورت اوردوز داروی بی‌حسی موضعی می‌توان تشنج ناشی از بی‌حسی موضعی را با استفاده از دستگاه تفس مصنوعی و مدیریت مجاری هوا، ظرف کمتر از یک دقیقه کنترل و متوقف کرد.