ترک عادت مکیدن انگشت در کودکان با تجهیزات دندانپزشکی

مکیدن انگشت شست یکی از عادت‌های طبیعی نوزادان و خردسالان است که به آنان آرامش می‌دهد. مکیدن انگشت می‌تواند به دلیل گرسنگی، کسالت، خستگی یا عصبی شدن باشد. اکثر کودکان عادت مکیدن انگشت را تا یک و نیم یا دو سالگی ترک می‌کنند، البته این عادت تا سه سالگی طبیعی است. اما اگر کودک نوپا همچنان انگشت خود را بمکد و این عادت را تا نوجوانی نیز کنار نگذارد، عوارض متعددی برای دندان‌ها، لثه‌ها، فک و حتی فرم صورت ایجاد می‌شود. مکیدن انگشت شست در درازمدت تبدیل به عادتی مضر می‌شود که ناهنجاری‌های دندانی ایجاد می‌کند و حتی باعث اختلال اسکلتی اپن بایت می‌شود. اگر کودک عادت مکیدن انگشت را پیش از متوقف شدن رشد ترک کند، ناهنجاری اپن بایت خود به خود اصلاح می‌شود. با این حال گاهی لازم است که از کمک دندانپزشک یا متخصص ارتودنسی برای اصلاح موقعیت دندان‌ها و رفع انحراف فک بهره گرفت.

مکیدن انگشت شست عادت متداولی است که بسیاری از کودکان آن را از رحم مادر شروع می‌کنند. اگر شما نیز نگران مضر بودن عادت مکیدن انگشت هستید و می‌خواهید بدانید که فرزندتان در چه سنی باید این عادت را ترک کند و عوارض بلندمدت این عادت چیست، بهتر است به دندانپزشک اطفال مراجعه کنید تا نگرانی‌هایتان برطرف شود. متخصصین ما در دندانپزشکی کودکان دکتر روشنک غفاری آماده ارائه انواع خدمات جهت درمان مکیدن انگشت در کودکان هستند. در صورت نیاز به کسب اطلاعات بیشتر و یا رزرو نوبت با شماره  02188795280 تماس بگیرید.

عوارض مکیدن انگشت


اگر کودک عادت مکیدن انگشت را به موقع ترک نکند، احتمال دارد که عوارض زیر بروز یابد.

مشکلات گفتاری

اختلال گفتار یکی از عوارضی است که اگر کودک عادت مکیدن انگشت را تا پس از درآمدن دندان‌های دائمی ترک نکند، بروز می‌یابد. مشکلات مربوط به نامرتب بودن دندان‌ها باعث انحراف در تولید آواهای مختلف می‌شود. به علاوه مکیدن انگشت در بلند مدت ممکن است جایگزینی شیوه بلع فشار زبان (tongue thrust) با بلع بالغ (نحوه بلع در فرد بالغ) را کند نماید. بلع فشار زبان ،الگوی بلع طبیعی در اوایل کودکی است که بعدها باید با شیوه بلع بالغ جایگزین شود. تلفظ آواها و حروف /s, z, t, d, l, n/, /S و /ژ/ تحت تاثیر عادت مکیدن انگشت قرار می‌گیرد. نوک زبانی حرف زدن نیز یکی از عوارض مکیدن انگشت در کودکان است که تا سال‌های مدرسه نیز ادامه می‌یابد.

میکروب

کودکان معمولاً مرتب دست‌های خود را نمی‌شویند و به این ترتیب هنگام قرار دادن انگشت در دهان، مقدار زیادی میکروب نیز وارد بدنشان می‌شود. قرار گرفتن مستمر در معرض تعداد زیادی میکروب باعث می‌شود که کودک اکثر مواقع بیمار باشد. مکیدن انگشت کودکان برای مدتی طولانی میکروب‌ها را وارد دهان و بدن می‌کند و احتمال عفونت و پینه روی پوست را افزایش می‌دهد.

نامرتب شدن دندان‌ها و اختلال‌های بایت

منظور از مال اکلوژن نامرتبی دندان‌ها و فک بالا و پایین است. اگر کودک تا 6 ـ 5 سالگی نیز عادت مکیدن انگشت را ترک نکند، دندان‌های دائمی کج یا بی‌نظم و به‌هم فشرده می‌شود و فک‌ها به خوبی روی هم قرار نمی‌گیرد. نامرتبی دندان‌ها و عوارض دندانپزشکی مکیدن انگشت دست در کودکان معمولاً به دو صورت زیر مشاهده می‌شود:

  •  اپن بایت قدامی: در اپن بایت قدامی فاصله عمودی بین دندان‌های پیشین ایجاد می‌شود. بسته نشدن دهان مشکلی است که در اثر مکیدن انگشت ایجاد می‌شود و گاز زدن و جویدن بعضی غذاها را دشوار می‌کند.
    کراس بایت خلفی: در کراس بایت خلفی فک بالا باریک می‌شود و در نتیجه دندان‌های عقب دهان به خوبی روی هم قرار نمی‌گیرد.

تجهیزات دندانپزشکی مورد استفاده برای ترک عادت مکیدن انگشت


اگر کودک پس از 5 سالگی یا درآمدن دندان‌های دائمی همچنان انگشت خود را بمکد، باید به دندانپزشک اطفال مراجعه کرد تا دندانپزشک ضرورت استفاده از وسایل مختلف را برای ترک این عادت بررسی کند. تجهیزات دندانپزشکی مورد استفاده در ترک عادت مکیدن انگشت در کودکان عبارتند از:

محافظ مکیدن انگشت

گارد یا محافظ مکیدن انگشت وسیله‌ای پلاستیکی است که روی انگشت شست کودک بسته می‌شود. البته گاردهای پارچه‌ای نیز وجود دارد که شبیه به دستکش است، فقط انگشت شست را پوشش می‌دهد و به راحتی دور مچ دست بسته می‌شود. زمانی که کودک می‌خواهد انگشت را وارد دهان کند، محافظ به او یادآوری می‌کند که این کار ممنوع است.

نگهدارنده ساده

برخی کودکان می‌توانند به کمک نگهدارنده (ریتینر) ساده این عادت را ترک کنند. این وسیله شبیه به پلاک نگهدارنده‌ای است که پس از باز شدن سیم‌کشی دندان‌ها و برداشتن بریس از آن استفاده می‌شود، اما سیم‌های نیم دایره‌ای دارد تا مانع از مکیدن انگشت کودکان شود. پلاک پلاستیکی متحرک باعث می‌شود که کودک دیگر لذتی از مکیدن انگشت نبرد و به تدریج این عادت را ترک کند.

بریس ثابت سقف دهان

اگر عادت مکیدن انگشت در کودکان جدی‌تر باشد، باید از پلاک ثابت استفاده شود. بریس ثابت سقف دهان وسیله فلزی کوچکی است که داخل دهان گذاشته می‌شود و به دندان‌های آسیاب بالا متصل می‌گردد. بریس از سیم‌های به هم جوش خورده‌ای تشکیل می‌شود که اجازه نمی‌دهد انگشت با لثه‌های پشت دندان‌های قدامی تماس پیدا کند. به این ترتیب مکیدن انگشت دیگر چندان برای کودک رضایت‌بخش نخواهد بود و کودک این عادت مضر را به تدریج کنار خواهد گذاشت.

پلاک بلوگراس

اگر جایگذاری بریس ثابت سقف دهان تاثیری نداشته باشد، باید از وسایل دیگری استفاده کرد که یکی از آنها پلاک بلوگراس است. بریس بلوگراس غلطک چرخانی دارد که مانع از مکیدن انگشت در کودکان می‌شود و دندان‌های قدامی را به وضعیت مناسب برمی‌گرداند.

وسیله چنگگی

هر بار که کودک انگشت را در دهان فرو می‌کند، پلاک چنگکی در انگشت‌اش فرو می‌رود و کودک نمی‌تواند انگشت را در دهان نگه دارد و بمکد. هرچند نوک چنگک چندان تیز نیست، اما آن‌قدر ناراحتی ایجاد می‌کند که کودک دیگر تمایلی به مکیدن انگشت نداشته باشد.

درمان ارتودنسی برای ناهنجاری ناشی از مکیدن انگشت کودکان


اگر کودک عادت مکیدن انگشت را به موقع ترک نکند و فک یا دندان‌هایش آسیب ببیند، درمان ارتودنسی ضرورت می‌یابد. سیم‌کشی دندان‌ها یا بریس روش استاندارد ناهنجاری‌های فک و دندان محسوب می‌شود. هرچند بریس‌های مختلفی وجود دارد، اما در اکثر آنها براکت به کار برده می‌شود و بریس عموماً از براکت‌های فلزی یا سرامیکی تشکیل می‌شود که روی دندان‌ها چسبانده می‌شود و سیم از بین آنها عبور داده می‌شود.

توصیه‌های مفید برای ترک عادت مکیدن انگشت کودکان


اگر فرزندتان عادت به مکیدن انگشت دارد، می‌توانید با رعایت توصیه‌های زیر در جلوگیری از مکیدن انگشت به او کمک کنید:

  •  نگرش مثبت خود را حفظ کنید و از فرزندتان حمایت کنید. به جای این که او را به خاطر مکیدن انگشت‌اش سرزنش کنید، هنگامی که این عادت را، حتی برای مدت کوتاهی کنار می‌گذارد، تشویق‌اش کنید.
  •  دور انگشت فرزندتان نوار چسب بپیچید یا شب‌ها جورابی را روی دست‌اش بپوشانید. به فرزندتان آرامش خاطر بدهید که این کار یک تنبیه نیست، بلکه صرفاً یادآوری است که به خاطرش بیاورد که نباید انگشت‌اش را بمکد.
  •  نمودار پیشرفت تهیه کنید و هر روز که کودک انگشت‌اش را نمی‌مکد، به او برچسب‌ بدهید. اگر فرزندتان موفق شد، این عادت را یک هفته کنار بگذارد، جایزه کوچکی به او بدهید. اگر این مدت به یک ماه رسید، هدیه بزرگی مانند عروسک یا بازی ویدئویی به او بدهید. اجازه بدهید کودک نقشی فعال در روند درمان داشته باشد تا انگیزه و اراده‌اش برای ترک عادت تقویت شود.
  •  اگر متوجه شدید که فرزندتان انگشت‌اش را زمانی که مضطرب است، می‌مکد، به جای متمرکز شدن بر عادت مکیدن انگشت، سعی کنید او را آرام کنید و اضطراب‌اش را برطرف نمایید.
  •  بررسی کنید که فرزندتان چه زمانی (هنگام تماشای تلویزیون یا در طول یک رانندگی طولانی) انگشت‌اش را می‌مکد، سپس سعی کنید حواس‌اش را در چنین زمان‌هایی پرت کنید.
  •  عوارض و عواقب مکیدن انگشت را به فرزندتان توضیح دهید.