تاخیر و دیر دندان در آوردن کودک در اثر عوامل محیطی و ارثی

پدران و مادران جوان با چشمانی مشتاق منتظر جوانه زدن نخستین مرواریدهای درخشان در دهان فرزند دلبندشان هستند و زمانی که دندان به موقع درنمی‌آید، نگران می‌شوند. در اکثر موارد مشکلی وجود ندارد، اما گاهی این تاخیر در درآمدن دندان‌ها علامت وجود عارضه‌ای جدی‌تر است.

زمانبندی معمول درآمدن دندان‌ها


اکثر دندان‌ها هنگام تولد داخل لثه شکل گرفته است و معمولاً تا 6 ماهگی درمی‌آید. دو دندان قدامی فک پایین قبل از بقیه دندان‌ها و پس از آنها چهار دندان پیشین بالا درمی‌آید، سپس نوبت به دو دندان دیگر پیشین پایین می‌رسد. بقیه دندان‌ها دو به دو، یک دندان در هر سمت دهان، درمی‌آید و تا سه سالگی تقریباً تمام 20 دندان شیری درآمده است.

دیر درآمدن دندان‌ها چه زمانی طبیعی است؟


اگر هیچ دندانی تا 18 ماهگی درنیاید، دندانپزشک اطفال باید نوزاد را معاینه کند. انتظار می‌رود که نخستین دندان در بازه سنی 15 ـ 4 ماهگی دربیاید، بقیه دندان‌ها نیز معمولاً طبق یک زمانبندی مشخص درمی‌آید. اکثر کودکان تا 11 ماهگی صاحب 4 دندان می‌شوند و تعداد دندان‌ها تا 15، 19، 23 و 27 ماهگی به ترتیب به 8، 12، 16 و 20 دندان می‌رسد. دندان‌های دائمی نیز حدود 6 سالگی درمی‌آید. البته اگر دندان‌ها طبق این زمانبندی درنیاید، لزوماً مشکلی وجود ندارد. اما درنیامدن هیچ کدام از دندان‌ها می‌تواند علامت وجود مشکلی پیشرفته‌تر باشد.

علت دیر دندان در آوردن نوزاد چیست؟


دیر درآمدن دندان‌ها علل گوناگونی دارد. تاخیر در درآمدن دندان‌ها گاهی ارثی و یک خصیصه خانوادگی است. زایمان زودرس و وزن کم نوزاد هنگام تولد می‌تواند منجر به این تاخیر و نقص مینای دندان شود. پژوهشگران معتقدند که بعضی از ناهنجاری‌های نادر ژنتیکی، مانند آملوژنزیس ایمپرفکتا و ادنتودیسپلازی موضعی، باعث نقص در شکل‌گیری دندان‌ها و دیر درآمدن آنها می‌شود. کمبود مواد مغذی و راشیتیسم مقاوم به ویتامین دی باعث تاخیر در درآمدن دندان‌ها می‌شود، البته این تاخیر می‌تواند علامت سندرم داون، کم‌کاری تیروئید یا نقص‌های رشدی مشابه نیز باشد. وارد شدن ضربه یا آسیب به دهان، مشکلات خاص دهان، بیماری‌های سیستمی مانند کم‌خونی و کم‌کاری تیروئید نیز منجر به دیر آمدن دندان‌ها می‌شود. به علاوه کمبود ویتامین و مواد معدنی، قرار گرفتن سر و گردن در معرض اشعه و عفونت سر و گردن نیز باعث دیر درآمدن دندان‌های شیری می‌شود.

آیا دیر دندان در آوردن بچه‌ها خطرناک است؟


اگر دیر درآمدن دندان‌ها از مشکلی جدی نشأت نگرفته باشد، نگران کننده نیست، اما احتمال بروز مشکلات دندانی را در سال‌های آتی افزایش می‌دهد. در واقع در پژوهشی که بر روی کودکانی انجام شده است که به لحاظ ژنتیکی مستعد دیر آمدن دندان هستند، مشخص شد احتمال این که این کودکان تا 30 سالگی به درمان ارتودنسی نیاز پیدا کنند، 35 % بالاتر از افراد دیگر است. به علاوه به خاطر داشته باشید که دندان‌های شیری نقش مهمی در تغذیه و خوب غذا خوردن کودک دارند و رشد و درآمدن دندان‌های دائمی را هدایت می‌کنند. پس از آن که دندان‌های شیری درآمد، والدین باید دندان‌ها را با خمیردندان مخصوص نوزادان و مسواک نرم تمیز کنند تا مشکل پوسیدگی زودهنگام دندان‌ها پیش نیاید. دیر درآمدن دندان‌های شیری در اکثر موارد نه تنها نگران کننده نیست، بلکه فرصت مغتنمی است تا والدین از لبخندی که لثه‌های صورتی فرشته کوچکشان را به نمایش می‌گذارد، بیشتر لذت ببرند. درهر حال اگر دندان‌های نوزاد دیر دربیاید، به ویژه اگر احتمال داشته باشد که این تاخیر علامت وجود مشکلی جدی‌تر باشد، والدین باید به دندانپزشک اطفال مراجعه کنند. مراقبت از دندان‌های کودک، هرچقدر هم که دیر دربیاید، بنیان محکمی برای سلامت مادام العمر دهان و دندان است.

درمان دیر دندان در آوردن کودکان


دیر درآمدن دندان‌های نوزادان با توجه به علت آن درمان می‌شود. اگر علت ناشی از مشکلات تیروئید باشد، درمان جایگزینی تیروئید توصیه می‌شود. اما اگر درنیامدن دندان‌ها نتیجه کم‌خونی فقر آهن یا کمبود دیگر مواد مغذی باشد، مکمل مناسب یا تغییر در تغذیه کودک توصیه می‌شود. مشکلات ساختاری نیاز به درمان جراحی دارد و لثه از روی دندان کنار زده می‌شود تا دندان زیر لثه مشخص شود. درهر حال مشاوره با دندانپزشک اطفال بهترین راهکار برای انتخاب درمان مناسب است.