بهترین روش ها برای پیشگیری و رفع سیاه شدن دندان در کودکان

لکه‌های سیاه (BS) روی دندان نوع خاصی از تغییر رنگ خارجی دندان‌ها است که در 21 ـ 2.4 % از کودکان، روی سطوح باکال (گونه‌ای) یا لینگوال (زبانی) دندان‌ها در امتداد لثه مشاهده می‌شود و به شدت روی سطح دندان می‌چسبد. سیاه شدن دندان‌های کودکان علل متعددی دارد. بهترین روش برای پیشگیری از ایجاد لکه‌های سیاه روی دندان کودکان، رعایت بهداشت دهان و دندان در کودکان است. در صورتی که عامل زمینه‌ای مانند ژنتیک، مصرف بعضی از داروهای خاص و یا وجود بعضی بیماری‌ها عامل ایجاد لکه‌های سیاه روی دندان کودکان نباشد، با رعایت بهداشت دهان و دندان و رعایت رژیم غذایی مناسب می‌توان از بروز لکه‌های سیاه بر روی دندان کودکان جلوگیری کرد. در مواردی که رعایت بهداشت و رژیم غذایی قادر به برطرف کردن لکه‌های سیاه روی دندان کودکان نباشد، بایستی فرآیند درمان لکه‌های سیاه روی دندان کودکان تحت نظر یک متخصص دندانپزشک اطفال صورت بگیرد.

بسیاری از والدین پس از مشاهده دندان‌های سیاه در کودکان، مصرف قطره آهن در کودکان را قطع می‌کنند .این در حالی است که عدم مصرف قطره آهن برای کودک در دو سال اول زندگی مشکلات زیادی را برای او به همراه خواهد داشت. علاوه بر این، دلایل زیاد دیگری به غیر از مصرف قطره آهن وجود دارد که ممکن است باعث بروز لکه‌های سیاه بر روی دندان کودک شود. به منظور تشخیص علت سیاهی دندان کودکان و همین طور اطلاع از بهترین روش‌های پیشگیری و درمان سیاه شدن دندان‌ها در کودکان می‌توانید با متخصصین ما در دندانپزشکی کودکان دکتر روشنک غفاری با شماره 02188795280 تماس بگیرید.

علل سیاه شدن دندان‌های کودکان


دلایل زیادی باعث ایجاد لکه‌های سیاه بر روی دندان کودکان می‌شود که تعدادی از آنها عبارتند از:

مسواک زدن نامناسب

مسواک زدن نامناسب باعث سیاه شدن دندان‌های کودکان می‌شود، به همین دلیل است که والدین باید شیوه صحیح مسواک زدن را به فرزندانشان آموزش دهند. هنگام مسواک زدن باید به خط لثه، دندان‌های عقب دهان و ناحیه‌های اطراف ترمیم‌هایی مانند روکش و پر کردن دندان توجه کرد. مسواک زدن زبان نیز نباید فراموش شود.

مکمل آهن

چون بلعیدن قرص برای کودکان آسان نیست، مکمل آهن مخصوص خردسالان معمولاً به صورت شربت عرضه می‌شود. شربت آهن تیره و به رنگ قهوه‌ای متمایل به قرمز است و غالباً دندان‌ها را لک می‌کند. لک‌های تیره روی دندان‌ها و خط لثه ایجاد می‌شود. سیاهی دندان  کودکان با قطره آهن فوراً یا به مرور زمان روی دندان‌ها شکل می‌گیرد. به علاوه اگر مصرف مکمل آهن پس از زدودن لکه‌ها ادامه داشته باشد، دندان‌ها دوباره سیاه خواهد شد.

پوسیدگی ناشی از شیر و شیر خشک

مکیدن شیر خشک یا شیر سینه از شیشه شیر نیز باعث سیاه شدن دندان‌ها می‌شود، بهتر است قبل از ریختن شیر در شیشه، اندکی آن را با آب رقیق کرد. همچنین والدین باید دقت کنند که پستانک کودک کاملاً تمیز باشد، پستانک کثیف محل تجمع میکروب‌ها است و با وارد کردن آن در دهان، میکروب‌ها دندان‌ها را نیز آلوده می‌کند. همچنین به والدین توصیه می‌شود که شیشه شیر را تا قبل از یک سالگی از فرزندشان بگیرند تا کودک به جای مکیدن، شیر را سر بکشد. به این ترتیب سلامت دهان و دندان ارتقاء می‌یابد و از سیاه شدن دندان‌ها جلوگیری می‌شود.

تغذیه

تغذیه کودک تاثیر قابل توجهی بر دندان‌های وی دارد. خوراکی‌هایی مانند قهوه، توت، سس‌های تیره، نوشابه و چای باعث لک شدن دندان می‌شود. برای این که خطر سیاه شدن دندان‌های اطفال به حداقل برسد، بهتر است کودک نوشیدنی‌های سیاه کننده دندان را با نی بنوشد یا پس از خوردن این خوراکی‌ها، دهان را با آب شستشو دهد.

ژنتیک

بعضی عارضه‌های ژنتیکی یا ارثی باعث سیاه شدن دندان‌ها می‌شود. دیسپلازی نوع 1 دندان زمانی بروز می‌یابد که دندان‌های دائمی علی‌رغم ظاهر عادی، دارای مشکلات ساختاری ریشه باشد. این عارضه نادر دندان‌ها را به رنگ آبی یا سیاه درمی‌آورد.
دنتینوژنز ایمپرفکتا نیز نوعی اختلال ژنتیکی دندان است که در مراحل ابتدایی رشد دندان رخ می‌دهد. دندان نیمه شفاف است و سایه‌ای از رنگ آبی مایل به خاکستری روی آن مشاهده می‌شود، البته گاهی نیز دندان رنگی زرد قهوه‌ای دارد. این عارضه دندان‌ها را ضعیف می‌کند و دندان‌های ضعیف به راحتی می‌شکند، می‌افتد یا نشانه‌های ساییدگی روی آن مشاهده می‌شود. این عارضه هم دندان‌های شیری و هم دندان‌های دائمی را درگیر می‌کند.

بیماری

بیماری‌های مختلفی به مینای دندان (سطح سخت دندان) و عاج (ماده زیر مینا) آسیب می‌زند و باعث تغییر رنگ دندان می‌شود. اختلال‌های بزاقی نیز روند زدودن ذرات غذا و مواد دیگر از بین دندان‌ها توسط بزاق را مختل می‌کند و باعث سیاه شدن دندان‌ها می‌شود. لوسمی، سرطان، کم‌خونی سلول‌های داسی شکل، سرخک، آبله مرغان، مخملک، عفونت‌های استرپتوکوک و دیابت نیز باعث تغیر رنگ مینای دندان می‌شود. به علاوه بعضی از عفونت‌های دوران بارداری نیز با تاثیرگذاری بر رشد مینای دندان، به تغییررنگ دندان‌های نوزادان دامن می‌زند.

دارو

اگر کودک در زمان رشد دندان‌ها، یعنی قبل از 8 سالگی، آنتی بیوتیک‌های تتراسایکلین و دوکسی سایکلین مصرف کند، احتمال تغییر رنگ دندان‌ها وجود خواهد داشت. دهانشویه‌های حاوی کلرهگزیدین و ستیل پیریدینیوم کلراید نیز دندان‌ها را لک می‌کند. مصرف آنتی هیستامین‌ها (برای مثال بنادریل)، داروهای ضد روانپریشی (انتی سایکوتیک) و داروهای درمان فشار خون بالا نیز از علل سیاه شدن دندان‌ها به شمار می‌آید.

فلوراید

فلوراید از دندان‌ها محافظت می‌کند، اما اگر غلظت بالایی از آن از راه خمیر دندان یا آب آشامیدنی دریافت شود، دندان‌ها سیاه خواهد شد. بلعیدن خمیردندان نیز باعث سیاه شدن دندان‌ها می‌شود. کودکان زیر 3 سال باید از خمیردندان بدون فلوراید استفاده کنند تا دندان‌هایشان سیاه نشود.

درمان سیاهی دندان کودکان


اگر جرم گیری ساده کمکی به رفع سیاهی دندان اطفال نکند، دندانپزشک زیبایی روش‌های دیگری را با توجه به عمق لکه توصیه می‌کند. لکه‌های جزیی کوچکتر از چنددهم میلیمتراند و با مصرف عامل‌های بدون نسخه پاک می‌شوند. اما برای زدودن لکه‌های عمقی‌تر باید لایه‌ای از مینای دندان برداشته شود و ونیر کامپوزیت جایگزین مینا شود. در ادامه دیگر روش‌های رفع لکه‌های دندان سیاه کودکان را شرح می‌دهیم.

عصب کشی

سیاهی ناشی از آسیب دیدگی معمولاً برای دندان‌های شیری مشاهده می‌شود و در این شرایط می‌توان صبر کرد تا دندان تغییر رنگ داده خود به خود بیفتد. اما اگر دندان دائمی آسیب ببیند، غالباً باید درمان عصب‌ کشی انجام شود.

جراحی بالا بردن سینوس و استخوان

درمان دیسپلازی نوع یک دندان دشوار است و به جراحی بالا بردن سینوس و استخوان نیاز دارد.

روکش یا دندان مصنوعی

برای درمان دنتینوژنز ایمپرفکتا، با توجه به گستردگی آسیب دیدگی لازم است که دندان‌ها روکش شود یا دندان مصنوعی جایگزین دندان آسیب دیده بشود.

بلیچینگ و سفید کردن دندان‌ها

اگرچه روش بلیچینگ و سفید کردن دندان‌ها یکی از بهترین روش‌ها برای درمان سیاهی دندان اطفال است ولی استفاده از این روش برای کودکان تا سن 18 سالگی توصیه نمی‌شود.

پیشگیری از سیاه شدن دندان کودکان


اقداماتی که به منظور جلوگیری از سیاه شدن دندان در کودکان می‌توان انجام داد عبارتند از:

  • رعایت بهداشت دهان و دندان، برای مثال مسواک زدن، استفاده از دهانشویه و نخ کشیدن، از سیاه شدن دندان‌های کودکان پیشگیری می‌کند.
  • تغذیه نیز نقش مهمی در پیشگیری از سیاهی دندان‌ کودکان دارد. برای این کار مصرف مواد غذایی و نوشیدنی‌هایی که باعث ایجاد لکه‌های سیاه بر روی دندان کودکان می‌شوند را محدود کنید.
  • می‌توان برای جلوگیری از سیاه شدن دندان‌های کودک در اثر مصرف قطره آهن، قطره آهن را با یک سرنگ به انتهای دهان کودک ریخت تا کمترین تماس را با دندان‌های کودک داشته باشد.
  • چک‌آپ‌های دوره‌ای دندانپزشکی نیز کمک قابل توجهی به پیشگیری از سیاه شدن دندان‌های اطفال می‌کند.